LÀM THẾ NÀO ĐỂ KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG
CÁC TRANG MẠNG XÃ HỘI ĐẠT HIỆU QUẢ NHẤT
Tác giả: Đoàn Thị Thắm – Phó bí thư Đoàn trường THPT Thanh Miện II
Kính thưa: Toàn thể quý phụ huynh và các em học sinh trường THPT Thanh Miện II.
Mạng xã hội hiện nay đã và đang là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta. Từ những tiện ích vô cùng lớn như kết nối bạn bè, cập nhật tin tức, học tập và làm việc, đến việc giải trí sau những giờ làm việc căng thẳng, mạng xã hội đã mang lại cho chúng ta một thế giới phẳng, nơi mọi khoảng cách địa lý dường như bị xóa nhòa. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy, mạng xã hội cũng giống như một “con dao hai lưỡi” – nó có thể là công cụ hữu ích hoặc trở thành mối nguy hại nếu chúng ta không biết cách sử dụng đúng.
Trước tiên chúng ta đề cập đến lợi ích của mạng xã hội mang lại
Không thể phủ nhận rằng mạng xã hội mang lại rất nhiều lợi ích cho người dùng. Mạng xã hội cho phép các con kết nối, chia sẻ cùng nhau ngay cả khi không đến lớp. Con có thể liên lạc với bạn để chia sẻ tài liệu, trao đổi học tập hay giúp nhau giải đáp thắc mắc ở lớp.
Mạng xã hội còn là sợi dây để học sinh được kết nối với những người có cùng sở thích. Rất nhiều hội nhóm trên mạng xã hội như “cộng đồng đam mê toán học”, “nghệ thuật phát trển khởi nghiệp” hay “thông tin học bổng ,cơ hội du học…” thu hút hàng ngàn lượt tham gia từ các bạn học sinh.
Qua việc tham gia các hội nhóm ấy, các con được thể hiện đam mê, phát triển tài năng của mình. Các con cũng có thể kết bạn với học sinh trong trường, trong khu mình sống thậm chí là kết bạn với những người bạn nước ngoài. Khoảng cách địa lý hay thời gian không còn là trở ngại cho những tình bạn đẹp xuyên quốc gia.
Bên cạnh đó, rất nhiều tài liệu học tập bổ ích được chia sẻ trên mạng xã hội. Đây sẽ là nguồn tài nguyên to lớn để phục vụ việc học tập và nghiên cứu của học sinh.
Nhưng chắc chắn việc sử dụng mạng xã hội không đúng cách sẽ mang lại nhiều mối nguy hại, đặc biệt là cho học sinh THCS và THPT, lứa tuổi chưa có nhiều kinh nghiệm sống, dễ bị kẻ xấu lợi dụng.
Một trong những mối nguy lớn nhất hiện nay chính là nạn lừa đảo qua mạng. Những kẻ lừa đảo thường rất tinh vi, chúng lợi dụng lòng tin và sự thiếu hiểu biết của chúng ta để giăng bẫy. Chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp những chiêu trò như: giả mạo người thân, bạn bè để vay tiền; đăng tin tuyển cộng tác viên "việc nhẹ lương cao" nhưng thực chất là lừa đảo đặt cọc; hay thậm chí là dụ dỗ đầu tư vào các dự án "siêu lợi nhuận" nhưng thực chất là mô hình lừa đảo đa cấp. Các hình thức lừa đảo này không chỉ gây thiệt hại về mặt tài chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý của nạn nhân. Mạng xã hội là nơi hoạt động của nhiều đối tượng lừa đảo. Học sinhTHPT lại là thành phần còn non nớt về kiến thức cũng như kỹ năng sống nên dễ trở thành mục tiêu của kẻ xấu. Chúng tìm hiểu và tiếp cận với các em học sinh, dò hỏi thông tin cá nhân của các em để sử dụng với nhiều mục đích khác nhau. Nếu các bạn học sinh không cảnh giác thì rất dễ bị dụ dỗ, trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo, bắt cóc tống tiền hay bị bán thông tin.
Để tự bảo vệ cho chính mình và người thân, mỗi chúng ta cần phải hết sức cảnh giác. Hãy luôn kiểm tra kỹ thông tin trước khi hành động, đặc biệt là khi có ai đó yêu cầu chuyển tiền. Một cuộc gọi trực tiếp đến người thân sẽ là cách tốt nhất để xác minh thông tin, thay vì vội vàng làm theo lời tin nhắn và các hướng dẫn mờ ám, nghi ngờ khác.
Bên cạnh đó, việc sử dụng mạng xã hội cũng tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật. Dưới lăng kính của sự tự do ngôn luận, nhiều người cho rằng họ có thể nói bất cứ điều gì mình muốn trên không gian mạng. Điều này là hoàn toàn sai lầm. Luật pháp Việt Nam đã có những quy định rõ ràng về việc sử dụng mạng xã hội. Bất cứ hành vi nào như đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, bôi nhọ uy tín của người khác, hay kích động bạo lực, gây mất an ninh trật tự trên các trang mạng xã hội đều là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử lý nghiêm.
Mạng xã hội không phải là "vùng đất trống" nơi chúng ta có thể làm bất cứ điều gì mà không phải chịu trách nhiệm. Mỗi lời nói, mỗi bài viết đều phản ánh đạo đức và trách nhiệm của chúng ta đối với cộng đồng.
Nghiện mạng xã hội cũng gây ảnh hưởng đến sức khỏe của học sinh. Nhiều em sử dụng mạng xã hội trong thời gian dài gây đau mỏi mắt, đau lưng, mất ngủ. Khi dành nhiều thời gian sử dụng mạng, các hoạt động thể dục thể thao cũng ít được các em quan tâm hơn. Ngày càng có nhiều học sinh bị cận thị, nhược thị, béo phì do nguyên nhân lớn là dùng mạng xã hội, dùng máy tính, điện thoại không kiểm soát.
Mạng xã hội có sức hút rất lớn đối với người dùng, đặc biệt là các bạn trẻ. Mạng xã hội mang tới những thông tin mới lạ, hấp dẫn, thu hút những người bạn từ khắp mọi miền năm châu hay sự dễ dàng trong việc kết nối với bạn bè, người thân. Vì vậy có nhiều bạn dễ bỏ bê việc học tập, không làm bài về nhà chỉ vì nghiện mạng xã hội, nhanh tiếp cận và xa đà vào những thói hư tật xấu ngoài xã hội. Điều này sẽ làm kéo theo tình hình học tập của các em bị sa sút, lâu dần sẽ dẫn tới mất gốc, chán học thậm chí làm nảy sinh tâm lý muốn bỏ học.
“Có nên cho con tiếp xúc với mạng xã hội hay không” luôn là những câu hỏi với các chủ đề gây nhiều tranh cãi. Nhiều bố mẹ cấm tuyệt đối, không cho phép con dùng điện thoại và mạng xã hội. Tuy nhiên điều này rất dễ phản tác dụng vì trẻ con thường thích khám phá và tò mò, điều bố mẹ cấm đôi khi lại là điều kích thích khiến con lén dùng mạng xã hội. Thay vì cấm cản, bố mẹ có thể hướng dẫn con sử dụng mạng xã hội an toàn, hiệu quả, có văn hóa. Để con sử dụng mạng xã hội an toàn, lành mạnh đạt hiệu quả cao chúng ta cần:
+ Bảo mật thông tin cá nhân
Những thông tin như tên thật, tuổi, trường, lớp, địa chỉ gia đình, ảnh cá nhân hay các loại mật khẩu là những thông tin cá nhân cần được bảo mật, không nên chia sẻ những thông tin này trên các trang mạng. Bố mẹ cũng nên hướng dẫn con bảo mật tài khoản 2 lớp để tránh bị kẻ gian lấy cắp tài khoản phục vụ cho những mục đích xấu.
Nếu trẻ còn nhỏ, những bài đăng trên mạng cũng nên giới hạn người xem là bạn bè, để tránh sự nhòm ngó từ người lạ.
+ Suy nghĩ kỹ trước khi chia sẻ bất cứ điều gì
Mạng xã hội vẫn luôn là con dao hai lưỡi, vì vậy trước khi bình luận, chia sẻ hay đăng tải bất cứ thông tin gì con cần phải tìm hiểu và suy nghĩ kỹ. Vì những bài đăng trên mạng sẽ có nhiều người xem, có thể con sẽ bị người khác soi mói, đánh giá, bình luận tiêu cực khiến con thấy buồn hay lo sợ vì vậy bố mẹ kiểm soát nội dung của con viết trước khi đăng bài.
Bên cạnh đó, thông tin được đăng tải trên mạng xã hội không phải lúc nào cũng đúng. Có rất nhiều thông tin sai sự thật, các tin giả kích động chống phá nhà nước, kích động, bạo lực… được lan truyền trên mạng. Nếu không tìm hiểu kỹ thì con có thể tin tưởng chia sẻ vào các nguồn tin sai trái, ảnh hưởng đến nhận thức, tiếp tay cho kẻ xấu lan truyền tin giả.
Các con có thể nhờ sự giúp đỡ từ bố mẹ để xem thông tin mình định chia sẻ có đúng sự thật không, có phù hợp để chia sẻ không vì vậy cha mẹ cần cập nhập, chọn lọc thông tin để đưa ra quyết định cho con trước khi con đăng bài.
+ Ứng xử văn minh trên mạng
Nhiều trẻ nghĩ rằng mạng xã hội là ảo, con có làm gì thì cũng không ảnh hưởng đến bản thân và người khác. Tuy nhiên, mạng cũng là một xã hội thu nhỏ, tất cả những điều con làm trên mạng đều có thể ảnh hưởng đến bản thân, gia đình, bạn bè, người thân và mọi người xung quanh.
Khi nhìn thấy nội dung bạo lực, con có bình luận cổ vũ không? Nhìn thấy điều con không thích, con có để lại những bình luận chê bai, chỉ trích nặng nề không? Gặp một chủ đề gây tranh cãi, con có bất chấp tất cả để bảo vệ ý kiến của mình không? Hay khi buồn bực, con có trút giận lên những người con thấy trên mạng xã hội không?...
Tất cả những hành động thiếu suy nghĩ đều có thể làm người bị chỉ trích thấy buồn và mặc cảm. Nghiêm trọng hơn, nhiều từ ngữ quá khích có thể khiến người khác tổn thương tinh thần, dẫn đến trầm cảm, thậm chí là dẫn đến tự tử.
Vì vậy hãy sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, không hùa theo cộng đồng mạng để chửi rủa, miệt thị người khác. Nếu có điều gì buồn bực hay bất đồng quan điểm với bạn bè, người thân, con hãy chọn cách nói chuyện trực tiếp để cùng nhau đưa ra cách giải quyết phù hợp. Mạng xã hội là ảo nhưng nỗi đau lại là thật, đừng để một phút thiếu suy nghĩ, mất kiểm soát làm ảnh hưởng đến cuộc đời của một con người và có thể là cả một tập thể, một cộng đồng.
+ Nhận biết các dạng lừa đảo qua mạng
Hiện này có rất nhiều dạng lừa đảo qua mạng xã hội. Kẻ xấu có thể tạo một tài khoản ảo, kết bạn và trò chuyện với bất kỳ một ai đó để lấy lòng tin sau đó dò hỏi những thông tin. Chúng có thể đóng vai một người bạn, muốn con cung cấp thông tin để gửi quà. Tuy nhiên các học sinh luôn nhớ nguyên tắc “không chia sẻ thông tin cá nhân”, đặc biệt là chia sẻ trên mạng xã hội để không trở thành nạn nhân của bọn lừa đảo. Bên cạnh đó các bạn cũng cần cẩn thận với các trò chơi trúng thưởng, không nên nhấn vào đường link lạ để tránh bị mất tài khoản hay bị đánh cắp thông tin.
Nếu có người yêu cầu các bạn gửi ảnh cá nhân, đặc biệt là ảnh nhạy cảm, hãy từ chối ngay và nói với bố mẹ. Đây cũng là một lừa đảo mới cần được đề phòng và tránh xa.
+ Giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội
Bố mẹ nên thống nhất và giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội cho con. Con chỉ nên sử dụng khi có điều cần trao đổi với bạn bè, thầy cô. Hoặc con có thể sử dụng mạng xã hội để khai thác thông tin bài học, giải trí sau khi đã hoàn thành các việc cần thiết.
Với các bạn còn nhỏ, bố mẹ nên giới hạn mục đích sử dụng của con, việc dùng mạng xã hội chỉ để liên lạc, trao đổi học tập với bạn và thầy cô dưới sự giám sát của bố mẹ.
Bố mẹ cũng nên dành nhiều thời gian bên con, hạn chế dùng mạng xã hội trước mặt con để đảm bảo sự thống nhất trong việc giáo dục và làm gương cho con trẻ.
Hi vọng bài viết trên đây giúp các em hiểu được, là một học sinh THPT chúng ta cần nhận thức được mạng xã hội thật tuyệt vời nhưng nó chỉ thực sự phát huy hết giá trị khi chúng ta biết cách sử dụng một cách có ý thức và trách nhiệm. Mỗi người dùng là một "công dân số", và chúng ta có trách nhiệm chung trong việc xây dựng một không gian mạng văn minh, an toàn và bổ ích. Hãy cùng nhau chia sẻ, học hỏi và kết nối một cách an toàn nhất! Chúc các bạn học sinh trường THPT Thanh Miện II luôn là người văn minh, luôn hiểu biết, luôn thanh lịch và luôn thành công trong mọi lĩnh vưc.
Xin chân thành cảm ơn!